pajoohaan.ir

  معنویت گرایی جدیدمولفه های مفهومی، لوازم اعتقادی و نشانه های گفتمانی
یوگا، تایی‌چی، انرژی مثبت، کاسۀ تبتی، مدیتیشن، شعور کیهانی، درمان کل‌نگر، فنگ‌شوئی، گیاه‌خواری، ندای درون، زندگی در حال، خنده‌درمانی، چاکرا، هالۀ روحی، تجسم خلاق، کنترل ذهن، کارگاه موفقیت و ... حتی سی سال پیش عبارت‌ها و اصلاحاتی ناشناخته بودند و تنها شمار اندکی از متخصصان یا محققان با این تعابیر آشنایی داشتند؛ اما امروزه اکثر کسانی که از رسانه‌های ارتباط جمعی استفاده می‌کنند یا اهل مطالعه و تحصیلات دانشگاهی هستند و یا به خارج از کشور رفت و آمد دارند، این تعابیر را شنیده‌اند یا دست‌کم از شنیدن آنها تعجب نمی‌کنند.
یافتن وجه مشترکی میان این امور، مفاهیم و تعابیر دشوار است؛ اما به اجمال حکایت از راه و روش‌هایی دارند که به کمک آنها می‌توان حس تعالی از دغدغه‌های مادی یا رنج‌های زندگی روزمره را کسب کرد و آرامش یا حداقل تسکینی را به زندگی بخشید. البته نکتۀ مهم در این نوع راهکارها آن است که همگی ادعا دارند بر مبنای توانایی‌ها و استعدادهای درونی انسان و بدون نیاز به دین نهادینه و شریعت وحیانی، دستاوردی معنوی را برای ما به ارمغان می‌آورند و هرچند در قبال آن ارمغان ممکن است شهریه یا حق‌الزحمه و یا حق تألیفی را طلب کنند، اطاعت و سرسپردگی نمی‌خواهند.
ممکن است در نگاه نخست دستانی منفعت‌طلب دیده شود که در قالب برگزاری سمینار، کارگاه، مراکز مشاوره، تور گردشگری، انتشارات، سخنرانی الهام‌بخش، مهد کودک، باشگاه ورزشی، طب مکمل و ... به ترویج این مفاهیم و کسب درآمد می‌پردازند و شبکه‌هایی جهانی از آنها حمایت فکری، علمی و حتی مادی می‌کنند؛ اما اگر تحولی در فرهنگ جامعه رخ نداده باشد، آیا این امور می‌تواند بر بال فرهنگ سوار شود و محملی برای خود بیابد و اگر زمینه‌هایی برای گسترش این پدیده نباشد، اقبالی به آن صورت می‌گیرد؟
ممکن است هر فردی شماری از این موارد را دیده باشد؛ اما آیا فراوانی این امور و تنوع این نشانه‌ها بیانگر یک تحول نامرئی، سیال و تدریجی در فرهنگ عمومی است؟ اگر چنین است، این پدیدۀ فرهنگی نامش چیست؟ چه زمینه‌هایی باعث شکل‌گیری آن شده است؟ چه مفاهیمی در پس آن است و چه عقایدی را با خود به همراه دارد؟ و از همه مهم‌تر اینکه این پدیده با مدعای آرامش‌بخشی و تعالی‌گرایی، چه موضعی در برابر ادیان رسمی می‌گیرد و این موضع‌گیری چه تنش‌هایی در یک جامعۀ دینی ایجاد می‌کند؟
پژوهش پیش‌رو پاسخی به این پرسش‌ها و دغدغه‌هاست. البته ازآنجاکه پدیده مذکور در کشور ما هنوز شکل تعیّن‌یافته‌ای ندارد، تحقیق حاضر به سراغ جوامعی رفته که این پدیده در آنها ظهور و تعیّن بیشتری یافته است و با مطالعۀ نظریه‌های موجود، سعی کرده به شناسایی علل و عوامل و زمینه‌ها و البته پیامدهای اعتقادی آن بپردازد. همچنین اگر این تحقیق در صدد شناسایی چیزی به نام «معنویت‌گرایی جدید» است، ازآن‌روست که شکل تعیّن‌یافتۀ این پدیدۀ چهل‌تکه در غرب «معنویت‌گرایی جدید» (یا معنویت‌گرایی سکولار) نامیده می‌شود؛ معنویتی که فارغ از ادیان رسمی است و با گرته‌برداری از تکنیک‌های معنوی ادیان، جریان‌های شرک‌آمیز باستان، سحر و جادو، مکاتب باطن‌گرایی قدیم و جدید و البته بر اساس طبع انسان امروز، مدلی از معنویت‌گرایی را ارائه می‌دهد که پیروی و سرسپردگی را بر نمی‌تابد.

continue_text

for_you

related_books

more